Φίλοι του Τ.Μ.Θ.

  • Μεγαλύτερο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Προκαθορισμένο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Μικρότερο μέγεθος γραμματοσειράς

Θεωρία των Πάντων

E-mail Εκτύπωση PDF

ΔΙΟΝΥΣΗΣ Π. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ*


Χωροχρονικός αφρός.

 

Στις αρχές του μήνα, με την ευκαιρία των γενεθλίων του Αϊζακ Ασίμοφ, ενός από τους μεγαλύτερους συγγραφείς εκλαϊκευμένης επιστήμης και επιστημονικής φαντασίας, ξαναδιάβασα μερικά από τα πιο ενδιαφέροντα διηγήματά του σχετικά με τον θάνατο αλλά και με τη γέννηση του Σύμπαντος. Φαίνεται, μάλιστα, ότι τέτοιου είδους διηγήματα δεν απέχουν πολύ από ορισμένες επιστημονικές θεωρίες που έχουμε διαμορφώσει τελευταία και οι οποίες μοιάζουν πράγματι με επιστημονική φαντασία. Πάρτε, για παράδειγμα, τις θεωρίες εκείνες που φαίνεται ότι μπορούν να μας αποκαλύψουν τις πρώτες απειροελάχιστες στιγμές της γένεσης με βάση τις παρατηρήσεις και τα πειράματα που έχουν γίνει μέχρι τώρα.

Σύμφωνα με τις θεωρίες αυτές το Σύμπαν την εποχή εκείνη είχε μία απροσδιόριστη χρονική διάρκεια ύπαρξης, αφού η διάσταση του χρόνου εξομοιώνονταν κατά κάποιον τρόπο με μία από τις διαστάσεις του χώρου. Αυτό που υπήρχε στον περιορισμένο εκείνο χώρο, που ήταν μικρότερος από το μέγεθος ενός πρωτονίου, δεν ήταν παρά ένας «κβαντικός αφρός», ενώ το Σύμπαν στο οποίο ζούμε τώρα αποτελούσε τότε ένα μικροσκοπικό μόνο κομμάτι του αφρού. Οπότε κάποια στιγμή, ωθούμενο από μία τυχαία κβαντική διακύμανση, το κοσμικό ρολόι άρχισε να χτυπάει ξεκινώντας έτσι τη διαστολή του Σύμπαντος.

Η Κβαντική Μηχανική επιτρέπει την παράξενη αυτή διαδικασία σύμφωνα με την οποία δύο εικονικά (virtual) σωματίδια μπορούν να δημιουργηθούν δανειζόμενα την ενέργεια που απαιτεί η δημιουργία τους από το κενό (από το «τίποτα» δηλαδή). Με την προϋπόθεση όμως ότι τα δύο αυτά σωματίδια θα εξαϋλωθούν σ? ένα απειροελάχιστα μικρό χρονικό διάστημα μετά τη δημιουργία τους επιστρέφοντας έτσι στο «κενό» (στο «τίποτα») την ενέργεια που είχαν δανειστεί απ? αυτό. Μ? αυτόν τον τρόπο δηλαδή έχουμε τη δημιουργία του Σύμπαντος από το «τίποτα» (ex nihilo).

Τελευταία Ενημέρωση στις Δευτέρα, 06 Φεβρουάριος 2017 23:49 Περισσoτερα...
 

Ψηφιακό βιβλίο για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων

E-mail Εκτύπωση PDF

Αποτέλεσμα εικόνας για μηχανισμός αντικυθήρων

Ψηφιακό βιβλίο για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων σε Πανεπιστήμια, μουσεία και βιβλιοθήκες σε όλον τον κόσμο

 

Ψηφιακό βιβλίο για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων σε Πανεπιστήμια, μουσεία και βιβλιοθήκες σε όλον τον κόσμο Ένα ταξίδι στον κόσμο ξεκινά ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, ο αρχαιότερος υπολογιστής στην ιστορία της ανθρωπότητας, ο οποίος, σύμφωνα με τον ομότιμο καθηγητή Αστροφυσικής του ΑΠΘ, Ιωάννη Σειραδάκη, "εξακολουθεί να μας εκπλήσσει με την πολυπλοκότητα, την ακρίβεια και την υψηλή τεχνολογία του".

Η γνώση που έχει παραχθεί τα τελευταία χρόνια μέσα από την έρευνα για τον Μηχανισμό, καθώς και τα αντίγραφα του Μηχανισμού, που κατασκεύασαν οι επιστήμονες, συγκεντρώθηκαν σε μία έκδοση, ένα ψηφιακό βιβλίο, που θα προσφερθεί σε ελληνικά και ξένα πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα, μουσεία, αρχαιολογικές σχολές και μεγάλες βιβλιοθήκες στον κόσμο, στην Unesco και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. "Πρόκειται για τόσο σημαντικό επίτευγμα, που μας υποχρεώνει να ξαναγράψουμε την ιστορία της εξέλιξης της τεχνολογίας παγκοσμίως. Μέχρι τώρα έχω δώσει πάνω από 200 ομιλίες - το 25% αυτών στο εξωτερικό - για τον Μηχανισμό

Η εξάπλωση της είδησης, ότι υπήρχε στην αρχαιότητα ένας αναλογικός υπολογιστής, άλλαξε τη ζωή μου, όμορφα μεν, αλλά δεν προλαβαίνω να κάνω και άλλα πράγματα που ίσως θα ήθελα", παραδέχθηκε ο καθ. Σειραδάκης κατά την παρουσίαση της ψηφιακής έκδοσης, γνωστοποιώντας ότι πολύ πρόσφατα δέχθηκε πρόταση από το κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό "Nature" (όπου έγινε και η πρώτη ανακοίνωση για την ύπαρξη του Μηχανισμού το 2006), να γράψει ένα άρθρο επισκόπησης των ερευνητικών αποτελεσμάτων. Το 600 σελίδων ψηφιακό βιβλίο, όπως διευκρίνισε ο κ.Σειραδάκης, συγκεντρώνει όλα τα διάσπαρτα άρθρα που έχουν γραφεί από επιστημονικές ομάδες για τον Μηχανισμό (αστρονόμους, φυσικούς, αρχαιολόγους, μηχανολόγους μηχανικούς, πληροφορικούς).

Τελευταία Ενημέρωση στις Παρασκευή, 17 Φεβρουάριος 2017 11:19 Περισσoτερα...
 

Τα παιδιά της οδού Πανισπέρνα

E-mail Εκτύπωση PDF

Τέσσερα ακόμη ονόματα ήρθαν πρόσφατα να προστεθούν στον Περιοδικό Πίνακα και η κούρσα για την αναζήτηση νέων στοιχείων συνεχίζεται. Ο μακρύς και επιτυχημένος αυτός αγώνας ξεκίνησε τον περασμένο αιώνα από μια ομάδα ιταλών επιστημόνων

 

Βάρβογλης Χάρης

Τα παιδιά της οδού Πανισπέρνα

Στις 28 Νοεμβρίου 2016 η Διεθνής Ένωση Καθαρής και Εφαρμοσμένης Χημείας (International Union of Pure and Applied Chemistry, IUPAC) ανακοίνωσε τα ονόματα τεσσάρων νέων χημικών στοιχείων, που είναι τα νιχόνιο (Nihonium), μοσκόβιο (Moscovium), τενέσιο (Tennessine) και ογκανέσον (Oganesson). Οι πιο πολλοί θα θυμούνται ίσως από το σχολείο ότι στη φύση υπάρχουν μόνο 92 χημικά στοιχεία, με πρώτο το υδρογόνο (που έχει ένα μόνο πρωτόνιο και ατομικό αριθμό Ζ = 1) και τελευταίο το ουράνιο (που έχει 92 πρωτόνια και ατομικό αριθμό Ζ = 92). Τα υπόλοιπα 26 στοιχεία, με τελευταία αυτά με ατομικούς αριθμούς Ζ = 113, 115, 117 και 118 που ονοματοδοτήθηκαν πρόσφατα, δημιουργήθηκαν από τον άνθρωπο με δύσκολη, επίπονη και εφευρετική δουλειά. Τα τέσσερα αυτά στοιχεία είναι εξαιρετικά ασταθή, όλα τους με χαρακτηριστική διάρκεια ζωής μικρότερη από 20 δευτερόλεπτα, οπότε δεν έχουν κάποιο πρακτικό ενδιαφέρον, πέραν του επιστημονικού. Μας δίνουν όμως την ευκαιρία να δούμε πώς άρχισε η προσπάθεια δημιουργίας υπερουράνιων στοιχείων.

Μια ομάδα υπό τον Φέρμι

Πριν από 90 χρόνια ο Ενρίκο Φέρμι, ένας νεαρός τότε ιταλός φυσικός, σε ηλικία μόλις 25 ετών, έκανε αίτηση για τη θέση του καθηγητή Θεωρητικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης Λα Σαπιέντσα (La Sapienza). Μετά την εκλογή του, και με την υποστήριξη του γερουσιαστή Κορμπίνο, ο Φέρμι οργάνωσε μια ερευνητική ομάδα από άλλους έξι νέους επιστήμονες, η οποία στεγάστηκε σε ένα οίκημα της οδού Πανισπέρνα της Ρώμης, από όπου η ομάδα πήρε και το «ανεπίσημο» όνομά της: τα παιδιά της οδού Πανισπέρνα.

Οι νέοι αυτοί επιστήμονες ήταν οι Φράνκο ΡαζέτιΕντοάρντο Αμάλντι, Εμίλιο Σεγκρέ, Μπρούνο Ποντεκόρβο, Ετορε Μαγιοράνα και Οσκαρ ντ' Αγκοστίνο, όλοι τους φυσικοί εκτός από τον Ντ' Αγκοστίνο που ήταν χημικός. Μία από τις βασικότερες επιτυχίες της ομάδας θεωρήθηκε ότι ήταν «η απόδειξη της ύπαρξης νέων ραδιενεργών στοιχείων». Με αυτά ακριβώς τα λόγια η επιτροπή των βραβείων Νομπέλ αιτιολόγησε την απονομή του Νομπέλ Φυσικής του 1938 στον Φέρμι.

Από το 1911, οπότε διαπιστώθηκε από τον Ράδερφορντ ότι τα άτομα αποτελούνται από έναν θετικά φορτισμένο πυρήνα που περιβάλλεται από αρνητικά φορτισμένα ηλεκτρόνια, γεννήθηκε στους επιστήμονες η ιδέα της μετατροπής ενός χημικού στοιχείου σε ένα άλλο, με την «εμφύτευση» πρωτονίων στον πυρήνα του αρχικού στοιχείου. Αυτή η διεργασία ονομάζεται μεταστοιχείωση (δηλαδή μετατροπή ενός χημικού στοιχείου σε ένα άλλο), και ήταν το όνειρο των αλχημιστών του Μεσαίωνα, που προσπαθούσαν να μετατρέψουν τον μόλυβδο σε χρυσάφι.

Η μεταστοιχείωση, με τον τρόπο που περιγράψαμε, δεν είναι εύκολη δουλειά, επειδή ο πυρήνας και το πρωτόνιο έχουν θετικά φορτία, οπότε απωθούνται από τις ηλεκτρικές δυνάμεις, που είναι μάλιστα τόσο ισχυρότερες όσο περισσότερα πρωτόνια έχει ο αρχικός πυρήνας. Θα πρέπει λοιπόν το πρωτόνιο-βλήμα να επιταχυνθεί σε μεγάλη ταχύτητα, ώστε να πλησιάσει τον πυρήνα αρκετά, υπερνικώντας την ηλεκτρική απωστική δύναμη, για να «συλληφθεί» από αυτόν και να δημιουργηθεί ένα άλλο στοιχείο.

Οι σύγχρονοι αλχημιστές

Το 1932, χρησιμοποιώντας τον πρώτο λειτουργικό επιταχυντή πρωτονίων, οι Κόκροφτ καιΓουόλτον βομβάρδισαν έναν στόχο από λίθιο (Z = 3) αλλά αντί να πάρουν βηρύλλιο (Z = 4) πήραν δύο πυρήνες ηλίου (Ζ = 2). Η πρώτη προσπάθεια δεν ήταν πετυχημένη. Ούτως ή άλλως όμως τότε δεν υπήρχε επιταχυντής ικανός να επιταχύνει πρωτόνια τόσο ώστε να τα «εμφυτεύσει» σε πυρήνες ουρανίου, για να δημιουργήσουμε στοιχεία πέρα από τα 92 γνωστά.

Όπως συχνά συμβαίνει στην επιστήμη, αλλά και στην καθημερινή ζωή, μεγάλο ρόλο στην ανάδειξη νέων ιδεών παίζει και η χρονική σύμπτωση των γεγονότων. Την ίδια χρονιά με το πείραμα των Κόκροφτ και Γουόλτον, ανακαλύφθηκε το νετρόνιο από τον Τσάντγουικ και έτσι έγινε κατανοητό ότι ο πυρήνας των ατόμων αποτελείται από πρωτόνια και νετρόνια. Την επόμενη χρονιά ο Φέρμι διατύπωσε τη θεωρία της ραδιενέργειας-β, σύμφωνα με την οποία οι ακτίνες-β, που είναι ηλεκτρόνια, εμφανίζονται όταν ένα νετρόνιο στον πυρήνα κάποιου ατόμου μετατρέπεται σε πρωτόνιο εκπέμποντας ένα ηλεκτρόνιο.

Αυτό όμως είναι ακριβώς μια μεταστοιχείωση, αλλά χωρίς βομβαρδισμό με πρωτόνια! Επειδή τα νετρόνια είναι ουδέτερα, είναι πολύ εύκολο να απορροφηθούν από έναν πυρήνα, σε αντίθεση με τα πρωτόνια που χρειάζονται προηγουμένως επιτάχυνση. Μετά τη σύλληψη του νετρονίου είναι πιθανό (αλλά όχι βέβαιο) ο πυρήνας αυτός να υποστεί διάσπαση-β, να εκπέμψει δηλαδή ένα ηλεκτρόνιο και να αυξηθεί ο ατομικός αριθμός του κατά ένα. Έτσι τα παιδιά της οδού Πανισπέρνα βομβάρδισαν με νετρόνια το ουράνιο (Ζ = 92) και διαπίστωσαν ότι ο στόχος απέκτησε ραδιενεργές ιδιότητες. Είχαν άραγε παρασκευάσει ένα νέο χημικό στοιχείο με Ζ = 93;

Επειδή κανένας δεν γνώριζε τις χημικές ιδιότητες ενός τέτοιου στοιχείου, ο Ντ' Αγκοστίνο, ο χημικός της ομάδας, προσπάθησε να αποκλείσει όσο πιο πολλά στοιχεία μπορούσε, ξεκινώντας από το στοιχείο με Ζ = 91 (πρωτακτίνιο) και προχωρώντας προς τα πίσω σε ολοένα και μικρότερο ατομικό αριθμό. Αφού απέκλεισε καμιά δεκαριά στοιχεία, η ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, πράγματι, είχαν παρασκευάσει το χημικό στοιχείο με Ζ = 93 και λίγο αργότερα το χημικό στοιχείο με Ζ = 94, τα οποία και ονόμασαν αουζόνιο και εσπέριο, από δύο διαφορετικά ονόματα της Ιταλίας. Η ομάδα ανακοίνωσε το επίτευγμά της και ο Φέρμι πήρε το βραβείο Νομπέλ Φυσικής του 1938.

Τελευταία Ενημέρωση στις Πέμπτη, 02 Φεβρουάριος 2017 21:36 Περισσoτερα...
 

Προκήρυξη 9ου Μαθητικού Συνεδρίου Πληροφορικής

E-mail Εκτύπωση PDF

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

1η Ανακοίνωση

Η Περιφερειακή Διεύθυνση
Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας

και οι Σχολικοί Σύμβουλοι Πληροφορικής Κεντρικής Μακεδονίας,

σε συνεργασία με

το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας (ΝΟΗΣΙΣ)

και το Σωματείο «Φίλοι του Ιδρύματος NOHΣΙΣ (πρώην Φίλοι Τ.Μ.Θ)»

διοργανώνουν το

9ο ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

με θεματικούς άξονες: Εφαρμογές για υπολογιστές, έξυπνες συσκευές

και Διαδίκτυο-Εκπαιδευτική Ρομποτική

που θα διεξαχθεί

στις 25, 26, 27 και 28 Απριλίου 2017

 

στο Συνεδριακό Κέντρο «Ν. Οικονόμου»

ΝΟΗΣΙΣ  - Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας

 

(σχετική άδεια ΥΠΑΙΘ 192378/Δ2/11-11-2016)

Υπό την Αιγίδα του

Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων

(σχετικό έγγραφο ΥΠΑΙΘ 192373/Δ2/11-11-2016)

Τελευταία Ενημέρωση στις Πέμπτη, 02 Φεβρουάριος 2017 22:14
 

Δ. Σιμόπουλος στο CNN Greece: Δεν πρέπει να είμαστε μόνοι στο Σύμπαν

E-mail Εκτύπωση PDF

 

Κάτια Τσιμπλάκη , CNN Greece

 

Untitled design 16

Video: Ο Διονύσης Σιμόπουλος στο CNN Greece (β' μέρος)

Ο διακεκριμένος φυσικός και αστρονόμος, Διονύσης Σιμόπουλος, επίτιμος διευθυντής του Ευγενίδειου Πλανηταρίου, είναι ο επιστήμονας ο οποίος με το ευρύ συγγραφικό του έργο έκανε πιο κατανοητή, πιο προσιτή την αστρονομία στους Έλληνες.

Ο κ. Σιμοπουλος σε συνέντευξη που παραχώρησε στο CNN Greece, μιλά για τα βαρυτικά κύματα και αποκαλύπτει πως αυτά «ξεκλειδώνουν» τις πληροφορίες για τη δημιουργία και την εξέλιξη του σύμπαντος.

Το CNN Greece ρώτησε τον κ. Σιμόπουλο για την πιθανότητα ύπαρξης ζωής σε άλλο πλανήτη, για την ανακοίνωση της NASA ότι σχεδιάζει επανδρωμένη αποστολή στον Άρη καθώς και για τα μεγαλύτερα προβλήματα που καλείται να λύσει σήμερα η αστρονομία.

Τα βαρυτικά κύματα και η γέννηση του σύμπαντος

Αναλυτικότερα, για τα βαρυτικά κύματα ο κ. Σιμόπουλος, επισημαίνει στο CNN Greece ότι την ύπαρξή τους την είχε διατυπώσει πριν από περίπου εκατό χρόνια ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, μέσω της θεωρίας της σχετικότητας. Ωστόσο, όπως επισημαίνει μέχρι πριν από περίπου ένα χρόνο, ήταν πολύ δύσκολο να εντοπιστούν.

Πώς όμως εντοπίσθηκαν τα βαρυτικά κύματα; Τα κατέγραψε τηλεσκόπιο που δημιουργήθηκε ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και στη Λουιζιάνα, το οποίο στην πράξη αποτύπωσε την αλληλεπίδραση ανάμεσα σε δύο «μαύρες τρύπες». Δηλαδή, όπως λέει χαρακτηριστικά ο κ. Σιμόπουλος, τα δύο επιστημονικά κέντρα κατέγραψαν τα «λείψανα» δύο άστρων που συγκρούστηκαν πριν 1,3 δις χρόνια. Κατέγραψαν αυτό τον ψίθυρο του σύμπαντος, αυτό τον κυματισμό με μια απειροελάχιστη κίνηση, εξηγεί.

Πώς επηρεάζει τη ζωή μας η καταγραφή των βαρυτικών κυμάτων

Ο κ . Σιμόπουλος εξηγεί ότι δεκάδες αντικείμενα που χρησιμοποιούμε στην καθημερινή μας ζωή, προέρχονται από τη διαστημική έρευνα. Ενδεικτικά αναφέρει εφαρμογές στην ιατρική, στην αρχαιολογία, στα κινητά τηλέφωνα. Οι βασικές όμως πληροφορίες που μας δίνει η καταγραφή των κυμάτων αφορούν στη γέννηση του σύμπαντος, από πού προερχόμαστε και τι είναι ο άνθρωπος.

Δείτε το Α' μέρος της Συνέντευξης του κ. Σιμόπουλου στο CNN Greece, στο video που ακολουθεί:

 

Video: Ο Διονύσης Σιμόπουλος στο CNN Greece για τα βαρυτικά κύματα (α' μέρος)

 

Τελευταία Ενημέρωση στις Δευτέρα, 30 Ιανουάριος 2017 23:36 Περισσoτερα...
 


Σελίδα 10 από 112

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ

Διαφήμιση

ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ

1931

Εφευρίσκεται το νάϋλον.

Ο ΚΑΙΡΟΣ

Μαθητικο Συνεδριο Πληροφορικης

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΕΡΤ Συνεδρίο

This page require Adobe Flash 9.0 (or higher) plug in.

SPOT Τεχνικού Μουσείου

This page require Adobe Flash 9.0 (or higher) plug in.