Φίλοι του Τ.Μ.Θ.

  • Μεγαλύτερο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Προκαθορισμένο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Μικρότερο μέγεθος γραμματοσειράς

Η Ανακάλυψη του Μηδέν και Γιατί Έχει Σημασία

E-mail Εκτύπωση PDF

 

Γράφει ο Κωνσταντίνος Σαπαρδάνης

Σήμερα μας φαίνεται δεδομένο και αυταπόδεικτο, αλλά η ύπαρξη του «μηδέν» διέφευγε της σύλληψης μαθηματικών και φιλοσόφων επί αιώνες. Δεν είναι ξεκάθαρο πότε ανακαλύφθηκε ούτε από ποιον, εν μέρει επειδή η χρήση του έχει υποστεί αλλαγές με τον καιρό, αλλά και επειδή εμφανίστηκε σε πολλά μέρη του κόσμου, είτε σαν ανεξάρτητη ανακάλυψη είτε μεταπηδώντας από πολιτισμό σε πολιτισμό. Θεωρείται από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις της ανθρώπινης σκέψης, και χωρίς αυτό, τα μαθηματικά θα είχαν κολλήσει κάπου στο 600 μ.Χ., με την άλγεβρα να αδυνατεί να βρει τρόπο να επεκταθεί σε πραγματικά αφαιρετικές ιδέες που θα επέτρεπαν και τη χρήση των αρνητικών αριθμών, η χρησιμότητά των οποίων δεν είχε επισημανθεί στην αρχαιότητα.

Ενώ οι μαθηματικοί άρχισαν αν σκέφτονται την έννοια του μηδενός κατά το 3.000 π.Χ. (και να την απορρίπτουν), δεν ήταν πριν το 200-300 π.Χ. που οι Βαβυλώνιοι χρησιμοποίησαν ένα σύμβολο που εξελίχτηκε σε αυτό που ξέρουμε σήμερα σαν «μηδέν». Οι Βαβυλώνιοι άλλαξαν τη μορφή του συμβόλου αρκετές φορές, από δύο παράλληλες γραμμές μέχρι τα εξής:

 

0

Την εποχή που τα μαθηματικά ήταν μόνο μια μέθοδος για να μετράμε φυσικά αντικείμενα και να λύνουμε προβλήματα της άμεσης εμπειρίας μας, δεν είχε παρουσιαστεί η ανάγκη ύπαρξης τέτοιου συμβόλου. Για να πει κάποιος ότι έχει «0 καμήλες», θα έλεγε απλά «δεν έχω καμήλες». Υπάρχει ένα μεγάλο λογικό άλμα από το «5 καμήλες» στο «5 πράγματα» και στο πιο αφαιρετικό «5». Η χρήση του μηδενός επέτρεψε το να σκεφτόμαστε για τα μαθηματικά σαν κάτι αφαιρετικό, παρά μόνο σαν μια μέθοδος μέτρησης αντικειμένων.

Πρώτη γνωστή απεικόνιση του μηδέν σαν δείκτης (δύο παράλληλες γραμμές), στην πόλη-κράτος Σουμέρ της Μεσοποταμίας, πριν 5.000 χρόνια.   Εικόνα: Πρώτη γνωστή απεικόνιση του μηδέν σαν δείκτης (δύο παράλληλες γραμμές), στην πόλη-κράτος Σουμέρ της Μεσοποταμίας, πριν 5.000 χρόνια.

Αργότερα, κάπου μεταξύ του 400 και 1200 μ.Χ. αναπτύχθηκε η έννοια του «μηδέν», και έγινε αποδεκτό ότι αυτό σημαίνει έναν αριθμό. Αν ακόμα σας φαίνεται παράξενη η καθυστερημένη αποδοχή του «μηδέν» ως αριθμού, αναλογιστείτε ότι για πολύ καιρό ούτε το «ένα» δε θεωρούνταν αριθμός, διότι επικρατούσε η άποψη ότι ένας αριθμός πραγμάτων πρέπει να σημαίνει πολλά πράγματα μαζί. Η βασική ιδέα στην προκειμένη περίπτωση ήταν η επινόηση ενός αριθμού για το «τίποτε». Η σημαντική ιδέα ήταν η έννοια ενός νέου είδους αριθμού, ο οποίος θα αντιπροσώπευε τη συγκεκριμένη ιδέα του «τίποτε».

Αρχικά, το μηδέν χρησιμοποιήθηκε περίπου σαν σημείο στίξης, σαν δείκτης, σαν ένα μέσο για να λυθεί το πρόβλημα γραφής ενός πολυψήφιου αριθμού. Χωρίς το μηδέν, ο αριθμός 2046 θα γραφόταν 246, αλλά το ίδιο και ο αριθμός 2460. Μόνο από τα συμφραζόμενα θα μπορούσε κανείς να καταλάβει για ποιον αριθμό ακριβώς μιλάμε. Αυτό μάλλον δεν είναι τόσο παράξενο όσο φαίνεται. Όταν σήμερα κάποιος μας απαντάει «Δυόμιση» στην ερώτηση «Πόσο κοστίζει ένα παγωτό;» καταλαβαίνουμε «2,5 ευρώ», ενώ η ίδια απάντηση στην ερώτηση «Τι ώρα είναι;» σημαίνει κάτι τελείως διαφορετικό. Τα συμφραζόμενα κάνουν όλη τη διαφορά. Εδώ δηλαδή το μηδέν δεν χρησιμοποιείται ακριβώς σαν αριθμός, αλλά σαν ένα σημάδι που μας δείχνει τι σημαίνει αυτό που αποτυπώνουμε στο χαρτί. Πιο συγκεκριμένα, ο αριθμός 2046 δηλώνει ότι έχουμε 2 χιλιάδες, 0 κατοστάδες, 4 δεκάδες και 6 μονάδες.

Τελευταία Ενημέρωση στις Πέμπτη, 21 Σεπτέμβριος 2017 19:22 Περισσoτερα...
 

Astroparty στο Πλανητάριο Θεσσαλονίκης: Εντυπωσιακά τεχνολογικά σόου, προβολές και αφιερώματα με ελεύθερη είσοδο

E-mail Εκτύπωση PDF

 

Το Astroparty διοργανώνει το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας, Noesis, την Παρασκευή 22 Σεπτεμβρίου

 

Astroparty στο ΝΟΗΣΙΣ την Παρασκευή

 

Με πληθώρα δραστηριοτήτων γύρω από την επιστήμη και την τεχνολογία, αλλά και με ψυχαγωγικά shows που θα εντυπωσιάσουν το κοινό, θα υποδεχτεί και φέτος τους επισκέπτες κάθε ηλικίας, το Astroparty, που διοργανώνει -για 8η φορά- το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας, Noesis, την Παρασκευή 22 Σεπτεμβρίου, από τις 15.00 το μεσημέρι μέχρι αργά το βράδυ.

Όσοι βρεθούν εκείνη τη μέρα στο Πλανητάριο Θεσσαλονίκης, θα έχουν την ευκαιρία να δουν ένα σόου με πηνία Tesla, δηλαδή ηλεκτρικές εκκενώσεις που δημιουργούν την εντύπωση κεραυνών. Τα πηνία θα στηθούν στο lobby του Πλανηταρίου, σε συνεργασία με το Μουσείο Νικόλα Tesla του Βελιγραδίου, ενώ ένα από αυτά θα έχει μέγεθος περίπου πέντε μέτρα (το σόου θα γίνει στο τέλος της βραδιάς).

Μία σπάνια ακουστική εμπειρία θα είναι η συναυλία της May Roosevelt με μοναδικό όργανο το ιδιόμορφο θέρεμιν, που δημιουργεί «απόκοσμους» ήχους με ηλεκτρομαγνητικά κύματα (στις 21.30), ενώ για τους λάτρεις των επικών ιστοριών, θα υπάρχει ένα αφιέρωμα για τα 40 χρόνια Star Wars, το οποίο θα είναι διαδραστικό, καθώς οι ψηφιακοί χαρακτήρες των γνωστών ηρώων θα βρίσκονται ανάμεσα στο κοινό και θα φωτογραφίζονται μαζί τους. Στο αφιέρωμα αυτό θα υπάρχει και μία χορογραφημένη παράσταση.

Η ρομποτική, με επιδείξεις κατασκευών, που θα έχουν ως θέμα το διάστημα, και θα παρουσιάζουν στους επισκέπτες τις δυνατότητές τους, και η επίδειξη drones από ειδικούς, θα γίνονται καθ' όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης από ειδικούς. Επίσης, θα λειτουργούν μίνι έκθεση και επίδειξη κλασικών ποδηλάτων, ρετρό video παιχνίδια σε υπολογιστές και παιχνιδομηχανές της δεκαετίας του '80, επίδειξη ζωντανής επικοινωνίας με ραδιοσυχνότητες από ομάδα ραδιοερασιτεχνών, επιστημονικά πειράματα και παιχνίδια για όλες τις ηλικίες, παρατήρηση ουρανού με τηλεσκόπια, ακροβάτες και street performers κ.ά.

Όσον αφορά τις προβολές ταινιών, στο Πλανητάριο θα παρουσιάζεται κάθε μία ώρα (από τις 16.00) η επίκαιρη «Αποχαιρετώντας το Cassini» και στο Κοσμοθέατρο (από τις 15.30) η «Αδρεναλίνη». Θα προβληθεί, επίσης, το ντοκιμαντέρ «Η μυστική ζωή των υλικών», ένα ταξίδι γύρω από την επιστήμη των υλικών, τις καινοτομίες, τους ανθρώπους της έρευνας και τις τελευταίες εξελίξεις, ενώ θα γίνουν ομιλίες και παρουσίαση του «έξυπνου φορέματος» από φοιτητές του ΑΠΘ.

Εξάλλου, θα μπορεί κανείς να επισκεφτεί τις γνωστές μόνιμες και περιοδικές εκθέσεις του Πλανηταρίου (μουσείο τεχνολογίας, αρχαία ελληνική επιστήμη κ.ά.). «Στόχος της εκδήλωσης είναι η γνωριμία του κοινού με τις άτυπες μορφές εκπαίδευσης, αλλά και η άμεση επαφή με τις θετικές επιστήμες και τις επιστήμες της τεχνολογίας», ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η υπεύθυνη επικοινωνίας του Νόεσις, Ελισάβετ Κωνσταντίνου.

H είσοδος σε όλες τις δραστηριότητες είναι ελεύθερη, ενώ θα γίνει διαγωνισμός με έπαθλο ένα τηλεσκόπιο από την εταιρία «Πλανητάριο Θεσσαλονίκης».

Πηγή: ΑΠΕ/ ΜΠΕ

Τελευταία Ενημέρωση στις Τετάρτη, 20 Σεπτέμβριος 2017 07:14
 

Αριστείδης Βούλγαρης, ένας εραστής του βιολιού που κατάφερε να εντυπωσιάσει τη NASA

E-mail Εκτύπωση PDF

Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής ήταν η μόνη χώρα που απήλαυσε την ολική έκλειψη ηλίου στις 21 Αυγούστου. Στην Ελλάδα, εδώ και χρόνια, μια ομάδα αστρονόμων και ερασιτεχνών αστρονόμων είναι κυνηγός εκλείψεων ανά τον κόσμο. Ένα χόμπι ακριβό αλλά πολύ ενδιαφέρον και γοητευτικό.

Η ομάδα επισκέφθηκε τις ΗΠΑ την περίοδο της έκλειψης και οι εμπειρίες της είναι συγκλονιστικές.

Στην ομάδα αυτή ανήκει και ο Αριστείδης Βούλγαρης. Παίζει βιολί στη Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Θεσσαλονίκης. Αυτή είναι η εργασία του. Αλλά το πάθος του, παράλληλα με τη μουσική, είναι η αστρονομία.

Στην αρχή παρατηρούσε τον ουρανό με τα τηλεσκόπια που αγόραζε. Αργότερα κατασκεύαζε ο ίδιος τα τηλεσκόπια που χρησιμοποιούσε. Και εδώ και αρκετό καιρό έχει κατασκευάσει και έναν φασματογράφο τον οποίο του ζήτησε η NASA και τον συμπεριέλαβε στα όργανα τα οποία «πέταξαν» με το αεροπλάνο της την ώρα της έκλειψης. Μια εξαιρετική τιμή και μέρα για τον Αριστείδη Βούλγαρη. Αλλά και για την Ελλάδα. Το εντυπωσιακό είναι ότι η NASA του ζήτησε να κατασκευάσει και άλλα όργανα. Όλα αυτά μας τα εξηγεί ο Αριστείδης Βούλγαρης στη συνέντευξη που ακολουθεί. Διαβάστε την. Θα χαθείτε μαζί του στον γοητευτικό κόσμο του διαστήματος.




Σύνθεση φωτογραφιών του ηλιακού στέμματος, προϊόν μαθηματικής επεξεργασίας (η οποία είναι ακόμη υπό εξέλιξη).

 

Βιολί ή τηλεσκόπιο;

Δεν μπορώ να τα διαχωρίσω... κουρδίζω το βιολί μου, αλλά «κουρδίζω» (βαθμονομώ) και τα οπτικά συστήματα που κατασκευάζω...

Πώς δεν ακολουθήσατε επαγγελματικά το δρόμο της αστρονομίας;
Ταυτόχρονα με τις πανελλαδικές εξετάσεις έδινα εξετάσεις για την Ανωτέρα τάξη του βιολιού στο Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης, έχοντας δασκάλα τη Μαρία Δρούγου. Τότε έπρεπε να διαλέξω προς τα πού θα ρίξω το βάρος...

Πώς τέτοιο πάθος για την αστρονομία;
Μάλλον ταυτόχρονα με την «ευαισθησία» στον ήχο, έχω και «ευαισθησία» στην εικόνα. Αυτό εκφράστηκε ως κατασκευή αστρονομικών οργάνων, για να «δω» καλύτερα...

Από πότε αρχίσατε;

Είχα ένα αρκετά καλό τηλεσκόπιο από το 1990. Δεν τολμούσα βέβαια να το πειράξω. Το 2000 βρέθηκε στα χέρια μου ένα εντελώς κατεστραμμένο ίδιο τηλεσκόπιο, το οποίο και επισκεύασα επιτυχώς... Σταδιακά άρχισα να σχεδιάζω και να κατασκευάζω διάφορα εξαρτήματα για τα τηλεσκόπιά μου. Το 2007 αγόρασα τον πρώτο μου τόρνο και φρέζα και από τότε σχεδιάζω και κατασκευάζω ο ίδιος τα εξαρτήματα που χρειάζομαι, στο δικό μου μηχανουργείο.

 

Οι δύο φασματογράφοι «Icarus», μικρής και μεγάλης διασποράς, εδραζόμενοι σε ισημερινή στήριξη

Ποιες οι σπουδές σας;

Σπούδασα βιολί στο Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης, το οποίο τελείωσα με άριστα παμψηφεί. Εργάζομαι ως μουσικός-βιολιστής στη Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Θεσσαλονίκης.

Ποια τα σημαντικότερα αστρονομικά γεγονότα που παρακολουθήσατε;

Κυρίως οι ολικές εκλείψεις Ηλίου. Συμμετείχα ως μέλος διεθνών ερευνητικών αποστολών μαζί με τον καθηγητή Ιωάννη Σειραδάκη, ο οποίος ανέλαβε και το ρόλο του μέντορά μου. Έχω παρατηρήσει έως τώρα οκτώ ολικές εκλείψεις Ηλίου, από το Νησί του Πάσχα μέχρι το νησί Σβάλμπαρντ, 1.330 χιλιόμετρα πριν από τον Βόρειο Πόλο, και από το Γκαμπόν της Αφρικής μέχρι την Αυστραλία. Μια ολική έκλειψη Ηλίου είναι ένα μοναδικό γεγονός, πολύ ιδιαίτερο για τον κάθε άνθρωπο που την βλέπει. Από την Αρχαιότητα μέχρι και σήμερα δεν έχει αλλάξει η επίδραση μιας ολικής έκλειψης Ηλίου επάνω στον άνθρωπο...

Ακόμα και ο μηχανισμός των Αντικυθήρων κατασκευάστηκε περίπου το 120 π.Χ.
για να προβλέπει τις εκλείψεις, και όχι μόνο αυτές...

Τελευταία Ενημέρωση στις Παρασκευή, 15 Σεπτέμβριος 2017 14:56 Περισσoτερα...
 

«Αποχαιρετώντας τον Cassini»

E-mail Εκτύπωση PDF

«Αποχαιρετώντας τον Cassini» είναι ο τίτλος σχετικής ταινίας

«Αποχαιρετώντας τον Cassini» είναι ο τίτλος της ταινίας που προβλήθηκε
ταυτόχρονα στο Αστεροσκοπείο Αθηνών και στο «Νόησις» στη Θεσσαλονίκη

 

Συντάκτης: Στελίνα Μαργαριτίδου

 

Με μια ταινία που δημιούργησε ο Θεοφάνης Ματσόπουλος και προβλήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου στο Πλανητάριο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και ταυτόχρονα στο Κέντρο Διάδοσης Επιστημών «Νόησις» στη Θεσσαλονίκη, αποχαιρετά η Ελλάδα τον δορυφόρο «Cassini».

Ένα ταξίδι στο Διάστημα, με ερευνητική συμμετοχή Ελλήνων επιστημόνων, που φτάνει στο τέλος του, αφού ο δορυφόρος θα προσκρούσει στις 15 Σεπτεμβρίου 2017 στον Κρόνο μένοντας πια από καύσιμα.

Γι' αυτό το grand finale μιας μεγάλης πορείας στον ουρανό μιλούν Έλληνες επιστήμονες που εργάστηκαν για τον Cassini.....


Η ομάδα του Cassini

Η ομάδα του Cassini

Το όργανο απεικόνισης της μαγνητόσφαιρας

Επικεφαλής επιστήμονας σε ένα από τα 12 όργανα του Cassini και συγκεκριμένα στο ΜΙΜΙ, το όργανο απεικόνισης της μαγνητόσφαιρας. Οπως εξηγεί ο κ. Κριμιζής, «το όργανο κατασκευάστηκε στο εργαστήριο του Johns Hopkins University, στο οποίο υπηρετώ τα τελευταία 49 χρόνια και χρημάτισα για 13 χρόνια (1991-2004) διευθυντής της Διοίκησης Διαστημικών προγραμμάτων. Τα τελευταία χρόνια στο Γραφείο Διαστημικής Ερευνας και Τεχνολογίας της Ακαδημίας Αθηνών [στην οποία εκλέχθηκε τακτικό μέλος το 2004 ο Σταμάτης Κριμιζής], έχουν δημοσιευθεί περισσότερες από 62 εργασίες και σ' αυτόν τον αριθμό δεν περιλαμβάνονται αυτές του Ηλία Ρούσσου που είναι ερευνητής στο Ινστιτούτο Max Planck και οι δικές μου».

Μεταδίδοντας από το Propulation Laboratory της Καλιφόρνιας

«Από το 2014 βρίσκομαι στο Jet Propulsion Laboratory της Καλιφόρνιας, το οποίο είναι κέντρο διαχείρισης της αποστολής Cassini και εργάζομαι με τον Dr. Charles Elachi, κύριο ερευνητή του ραντάρ και απερχόμενο διευθυντή του δορυφόρου», λέει η Ανεζίνα Σολωμονίδου που είναι πλανητικός γεωλόγος.

Τελευταία Ενημέρωση στις Παρασκευή, 15 Σεπτέμβριος 2017 07:28 Περισσoτερα...
 

Astroparty - 22.9.2017

E-mail Εκτύπωση PDF

 

Το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας - NΟΗΣΙΣ διοργανώνει για μια ακόμα χρονιά το AstroParty.

Η εκδήλωση αυτή είναι συνεπής με τους βασικούς στόχους του Ιδρύματος (εκπαίδευση & ψυχαγωγία), ενώ έχει πραγματοποιηθεί στον φορέα για έξι φορές από το 2005 μέχρι σήμερα, σημειώνοντας πάντοτε επιτυχία και βρίσκοντας μαζική ανταπόκριση από το κοινό της Θεσσαλονίκης, με προσέλευση χιλιάδων επισκεπτών κάθε χρονιά.

Το AstroParty δίνει στο ευρύ κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει έναν χώρο άτυπης εκπαίδευσης, όπως ένα Κέντρο Επιστημών, σε ένα ευχάριστο και διασκεδαστικό περιβάλλον. Στο πρόγραμμα της εκδήλωσης θα συμπεριλαμβάνονται εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες.

Πιο συγκεκριμένα, οι δραστηριότητες που θα οργανωθούν, τόσο στον εσωτερικό όσο και στον εξωτερικό χώρο και θα περιλαμβάνουν:

Εσωτερικός χώρος

  • Λειτουργία των εκθετηρίων του Μουσείου.
  • Προβολή ταινιών στις τρεις αίθουσες θεαμάτων του Νόησις.
  • Λειτουργία του Green Infopoint
  • Ρομποτική - Επίδειξη κατασκευής και λειτουργίας εκπαιδευτικών ρομπότ.
  • Αφιέρωμα στα 40 χρόνια Star Wars (φωτογράφιση, εγκατάσταση επαυξημένης πραγματικότητας, επίδειξη μαχών με φωτόσπαθα).
  • Κλήρωση-διαγωνισμός τηλεσκοπίου
  • Τεχνολογία υλικών Προβολή, ομιλίες, συζήτηση.
  • Παρουσίαση κλασικών ποδηλάτων
  • Ρετρό video games με θέμα το διάστημα

Εξωτερικός χώρος

  • Έκθεση προβληματισμού με θέματα σχετικά με την επιστήμη και την τεχνολογία.
  • Drones - Πτήσεις επίδειξης και ενημέρωση για τις ερευνητικές εξελίξεις
  • Ραδιοερασιτέχνες
  • Παρατήρηση νυχτερινού ουρανού με τηλεσκόπια.
  • Εκπαιδευτικά προγράμματα και εργαστήρια για παιδιά 4-8, 8-12 και για ενηλίκους.
  • Οπτικοακουστικό show με ένα Πηνίο Τέσλα ύψους 4,5μ.
  • Ρίψη πυροτεχνημάτων.
  • Συναυλία Theremin με τη May Roosevelt.

Λεωνίδας Γυμνόπουλος

Τελευταία Ενημέρωση στις Παρασκευή, 15 Σεπτέμβριος 2017 15:07
 


Σελίδα 1 από 116

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ

Διαφήμιση

ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ

1986

Tο αμερικανικό διαστημικό λεωφορείο εξερράγει κατά το πρώτο λεπτό της απογείωσής του.

Ο ΚΑΙΡΟΣ

Μαθητικο Συνεδριο Πληροφορικης

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΕΡΤ Συνεδρίο

This page require Adobe Flash 9.0 (or higher) plug in.

SPOT Τεχνικού Μουσείου

This page require Adobe Flash 9.0 (or higher) plug in.